برای خواندن بخش اول، بر روی اینجا کلیک کنید

برای خواندن بخش دوم، بر روی اینجا کلیک کنید

 

 

- پانوشت‌ها:

1. بنا بر روایت فردوسی، در یک روز زمستانی، هوشنگ پسر سیامک که پس از کیومرث به تخت شاهی نشست با عده‌ای از سوران و یارانش به شکار رفت زمانی که در دشت پی شکار می‌تاخت از دور چشمش به مار سیاه بزرگی می‌افتد و برای کشتن آن سنگی از زمین برمی‌دارد و آن را به سوی مار پرتاب می‌کند و سنگ به سنگ‌های دیگر می‌خورد و جرقه‌ای می‌زند و خار و خس دور و بر آن، آتش می‌گیرد و مار کشته نمی‌شود اما آتش کشف می شود.

2. ماهنامه‌ فروهر، ش2، ص 133.

3. آثار ایران، ج1، ص19.

4. بندهش هندی، ص97.

5. همان ص98.

6. همان، ص97.

7. اوستا، ص605.

8. همان، ص 353.

9. همان، ص277.

10. بی‌مناسبت ندیدم که این دوبیت مشهور (ویس و رامین) را در این‌جا بیاورم:

زبان پهلوی هر کو شناسد

خراسان ان بود کز وی خور آسد

خراسان را بود معنی خورآیان

کجا کز وی خور آسد سوی ایران

11. اوستا، ص 606.

12. تاریخ نیشابور الحاکم، ص 214.

13. دقیقی چار خصلت برگزیدست

به گیتی از همه خوبی و زشتی

لب یاقوت رنگ و ناله‌ی چنگ

می خون رنگ و کیش زردهشتی (دقیقی)

به یزدان که هرگز نبیند بهشت

کسی کاو ندارد ره زردهشت (دقیقی)

14. تاریخ نیشابور الحاکم، ص 214.

15. تاریخ بیهق، ص 35.

16. تاریخ نیشابور الحاکم، ص 214.

17. همان، ص215.

18. همان، ص214.

19. پژوهشی در اساطیر ایران، ج1، ص85.

20. تاریخ بیهق، ص 38.

21. روایت پهلوی، ص 57.

22. آثار ایران، ج1، ص 150.

23. روایت پهلویف ص 57.

24. همان، ص 55.

25. بندهش هندی، ص 98.

26. برفروز آذربرزین که در این فصل شتا

آذربرزین پیغمبر آذار بود

یکی آذری ساخت برزین به نام (مسعود سعد)

ز برزین دهقان و افسون زند(شاهنامه)

برآورده دودی به چرخ بلند

میرالمرا سید سادات فرامرز (شرف نامه)

برشاهان مهتر چون برآذرها برزین (لامعی گرگانی)

27. تاریخ نیشابور الحاکم، ص 217.

 

- فهرست مآخذ:

·         آثار ایران. آندره گدار و دیگران، ترجمه‌ی ابوالحسن سروقد مقدم، آستان قدس رضوی چاپ دوم، 1371.

·         اوستا. تصحیح جلیلی دوستخواه، انتشارات مروارید، چاپ ششم، 1381.

·         اسطوره بیان نمادین. ابوالقاسم اسماعیل‌پور، انتشارات سروش، تهران، 1377.

·         پژوهشی در اساطیر ایران، مهرداد بهار، ج 1.

·         تاریخ بیهق. ابوالحسن علی بن زید بیهقی معروف به ابن فندق، تصحیح علامه قزوینی، چاپ سوم، 1361.

·         تاریخ نیشابور الحاکم. ترجمه‌ی محمد بن حسین خلیفه نیشابوری، تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی، نشر آگه، چاپ اول، 1375.

·         جستار درباره مهر و ناهید. محمد مقدم، انتشارات هیرمند، چاپ اول 1380.

·         روایت پهلوی (متنی به زبان فارسی میانه ساسانی). ترجمه‌ی مهشید میرفخرایی، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، چاپ اول، 1367.

·         روزنامه خراسان، 14/6/1374

·         شاهنامه فردوسی. تصحیح ا.ی. برتلس، موسسه انتشارات سوره، چاپ اول، ۱۳۷۷

·         ماهنامه چیستا، ش 122.

·         ماهنامه فروهر، ش 2.

 

- منبع: سالم، احمدرضا. «نیشابور و آتش اهورایی»، کتاب ماه هنر،  آذر و دی 1383، ص 146-152.   

 

- همچنین نگاه کنید به:

نیشابور؛ کهن‌شهر پارت و انگیزه دینی پدیداری آن

ریوند؛ ریشه در پیشینه مینوی سرزمین نیشابور

جغرافیای تاریخی آتشکده آذر برزین مهر نیشابور