انوش، فرزند شیث و نوه آدم ابوالبشر و سومین پیامبر جهان بشریت است. نخستین بنیانگذار قهندز (=کهندژ) نیشابور را انوش پسر شیث پسر آدم دانسته‌اند. آرامگاه حضرت انوش علیه‌السلام، در نزدیکی شهر قهدریجان، از توابع شهرستان فلاورجان استان اصفهان، واقع شده است.

انوش پسر شیث پسر آدم ابوالبشر. تاریخ الحاکم، بنیانگذاری کهندژ نیشابور را به انوش بن شیث آدم، نسبت داده است. «تاریخ مسعودی» درباره وی نوشته است: حضرت شیث بن آدم، هنگامی که 105 ساله بود و در حدود سه هزار و 769 سال پیش از میلاد، صاحب پسری به  نام «انوش» شد که او را «ریان» نیز نامیده‌اند. حضرت انوش، نخستین کسی بود که به کمک جبرئیل، درخت خرما را کشت کرد و بعد از پدرش به عنوان وصی و جانشین در امر نبوت و هدایت بشر و به عنوان پیامبر، وارد کشور ایران شد و به هدایت خلق پرداخت. انوش، هنگامی که 90 ساله بود، پسرش «فینان» به دنیا آمد و سپس صاحب نوه‌ای بنام «مهلائیل» یا «حلیث» شد و پس از آن، فرزند مهلائیل به نام «یارد» یا «غنمیشا» به دنیا آمد که پدر «ادریس» پیغمبر است.

انوش، بعد از تولد فینان، 815 سال دیگر عمر کرد و صاحب فرزندان زیادی شد. وی در 2864 سال پیش از میلاد، در سن 905 سالگی (به گفته کتاب بحارالانوار، ج 13، ص593) در قلعه فهران -در نزدیکی شهر قهدریجان کنونی-، بدورد حیات گفت. در حال حاضر، منطقه فهران و بنای آرامگاه و زیارتگاه در نزدیکی قهدریجان موجود است و آرامگاه حضرت انوش بن شیث آدم (ع) از سوی سازمان اوقاف و امور خیریه مورد تایید قرار گرفته. قهدریجان از توابع شهرستان فلاورجان و در 5 کیلومتری فلاورجان واقع است. این شهرستان در غرب اصفهان قرار دارد. با نظر به اینکه، آرامگاه حضرت انوش (ع) و سومین پیامبر جهان بشریت در قهدریجان فلاورجان، جای گرفته و همچنین آن حضرت، به عنوان بنیانگذار کهن‌‌شهر نیشابور نیز شناخته می‌شود، عاملی معنوی و نمادین، در زمینه گسترش پیوندها، ارتباطات و همکاری‌های فرهنگی این دو دیار تاریخی و فرهنگ‌پرور، به شمار می‌آید.

در ترجمه‌ای که محمد بن حسین خلیفه، از تاریخ الحاکم به انجام رسانیده و در بخشی که مربوط به محله‌ها و آبادی‌های نیشابور قدیم است، درباره بنای نخستین قهندز (=کهندژ) نیشابور چنین نگاشته است: «اول کسی که قهندز بنا نهاد، انوش بن شیث آدم بود، علیه‌السلام. اساسِ آن بر سنگی بزرگ سفید مدوّر املس نهاد و از این جهت، در افواه خلق بود که آن را قلعه حجریه، یعنی سنگی، گفتندی ...»

- مآخذ:

 -- «آرامگاه سومین پیامبر جهان در فلاورجان اصفهان قرار دارد»، هفته‌نامه میر زمان، شماره 230، سه‌شنبه 28 اردیبهشت 1389، ص4 (علم و اجتماع).

-- ابوعبدالله حاکم نیشابوری، «تاریخ نیشابور»، ترجمه محمدبن حسین خلیفه نیشابوری، با مقدمه و تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی،  تهران: آگه، 1375.

- منبع:

-- «انوش بن شیث آدم؛ نخستین پایه‌گذار قهندز نیشابور»، کارنامک ریوند نیشابور، ۲۵/۱۰/۱۳۹۲.

همچنین نگاه کنید به:

کهندژ باستانی نیشابور

آتشکده کهندژ نیشابور؛ آتشکده‌ای از دوران منوچهر